Bazılarınızın zaten bildiği gibi Pardus Wiki Türkçe dışındaki dillerde yapılacak katkıları kucaklayacak yeni bir yapılanma ile karşınıza çıkmak üzere.

Ben de "PiSi ile nasıl paket yaparım?" ya da "bu işin içinde neler döndüğü hakkında nasıl fikir sahibi olurum?" diye düşünenler için hazırladığım "PiSi ile Hello World Paketi Yapalım" belgesini güncelledim. Özellikle paketçilerinden ya da PiSi'yi takip edenlerden ricam, belgenin Sorular kısmına göz atmaları ve orada yanıtlanabilecek diğer soruların neler olabileceğine dair belgenin "Tartışma" kısmında beni yönlendirmeleri. Ayrıca tümünü okuyup önerilerini esirgemeyenlere de şimdiden teş ekkür ederim. Bu belgenin belirli bir olgunluğu aştığına inandıktan sonra İngilizce'ye çevirmeyi düşünüyorum.

Ayrıca belki bazılarınız "Pardus Geliştiricisi Adaylarına Tavsiyeler" isimli belgeye de göz atıp öneri ve hatta katkıda bulunma nezaketi ve cesaretini göstererek bendenizi onura boğarlar.

Her neyse. Bildiğiniz gibi şu günlerde -eğer her şey yolunda giderse kısa bir süreliğine- Türkiye'deyim efendim. Bir çok kıymetli insanı gördüm, bir çoğunu henüz göremedim, bir çoğunu ise göremeden döneceğim. Fakat inanın bir sürü fotoğraf çektim.

Fotoğraf ile iligli obsesif bir kimse olarak Amerika'da "aa İstanbul fotoğrafları da çekmişsindir sen, göstersene?" diyenlere hep "ehem. aslında ben öyle her gördüğünün fotoğrafını çeken bir kişi değilim, bir tarzım, takip eden bir kitlem filan var yani, anlatabildim mi?" türünde açıklamalar yapıp, bir yandan da içimden "hakikaten yahu, zamanında çekseydim şimdi 'ben de, bu şehrin delilerindenim işte' diye gösterirdim insanlara" diye üzülürdüm. Yıllarca yaşadığım şehire ait bu kadar fotoğrafı insanlarla paylaşıyor olmam bir yere kadar kabul edilebilir olsa da "ee daha fazla yok mu, şöyle 'kaygısız', 'relax tarafından', ortamı filan görelim hesabı" diyenlere gösterecek bir arşive sahip olmayışım tek kelime ile, ayıptı. Tüm bu düşüncelerin etkisi ile bu sefer gerçekten acımadım, yer yer varlığını gösteren yetersiz ışık dahi durduramadı beni. Yumdum gözümü bastım deklanşöre (Doruk görse bu halimi gözleri dolardı). Mesela Barış ile Martı'nın Boğaz üstünde göz göze gelişlerini bile kaçırmadım, daha ne diyeyim anlatmak için:

Bu arada buraya kadar okuyup yukarıda rica ettiğim şeyi unutmamışsınızdır umarım.

Bu yazıyı ne zamandır yazmayı planlıyordum, Pardus 2007'nin çıkışı güzel bir bahane oldu.

Bu arada, Faik okuması keyifli bir şekilde kendi "Pardus ile tanışma ve ardından bir Pardus geliştiricisi olma" sürecinde attığı adımları yazmış günlüğüne. Önce ona bir göz atmak isteyebilirsiniz belki.

Bir çok kişinin özgür yazılım projelerine destek vermek istediğini fakat bu işe nereden başlayacaklarını kestirmekte güçlük çektiklerini düşünüyorum. Bu yüzden açık projelerin yerine getirmesi gereken vazifelerden birisi de projenin kaba taslak haritasını insanlara sunup nereden başlayabileceklerine dair fikir sahibi olabilmelerini kolaylaştırmak.

Örneğin kendime "bir geliştirici adayı Pardus için neler yapabilir?" diye sorduğumda aklıma hemen gelen "yazılım geliştirme", "test", "uluslararasılaştırma", "yerelleştirme", "uygulama paketleri oluşturma", "belgeleme" gibi çalışma alanları geliyor. Bununla beraber daha derine inildiğinde, isteyen bir kişi "hata takip sistemindeki hataların bileşen ve sahiplerini düzenleme, çözülen hataları doğrulama" ya da "geliştirici listesinde konuşulan konular ve alınan kararlar ile ilgili aylık özet haberler hazırlama" gibi daha spesifik sorumluluklar da bulabilir muhakkak.

Pardus geliştiricisi olmayı düşünen birisinin kolaylıkla atabileceği ilk adım, kendi tecrübesi ya da ilgi alanlarına göre hangi konuda yardımcı olmak isteyebileceğinden yola çıkarak gözüne bir sorumluluk kestirmek olacaktır. Elbette herhangi bir kişi Pardus için neyi yapmak istediğine dair karara sadece tecrübe ve ilgi alanlarına göre değil, proje içerisinde neyin eksik olduğunu izleyip o eksiği kapatmak amacı ile de varabilir (örneğin Arda Çetin düzenli olarak "Basında Pardus" sayfasındaki haber arşivlerini güncelleyerek projenin önemli bir ihtiyacına yaklaşık bir yıldır cevap veriyor).

Peki bir Pardus geliştiricisinin çalışmayı düşündüğü proje ile ilgili neleri bilmeye ihtiyacı olabilir? Bu sorunun yanıtı elbette projeden projeye değişecektir. Fakat elde hangi projelerin olduğu ve bu projelere hızla entegre olup üretebilmek için ilgilenenlerin eline neleri bilmelerinin fayda getireceğine dair bir tavsiyeler silsilesi tutuşturmaktan da zarar gelmez.

Kesinlikle doğru olduğunu iddia edemeyecek olsam dahi yeni bir şey öğrenmek isteyen bir insanın öğrenme süreci esnasında en çok ihtiyacı olan şeyin "neyi bilmiyor olduğunu bilmesi" olduğunu düşünüyorum. Biraz da bu düşüncenin ışığında "balık'tan ziyade olta" sunduğu söylenebilecek bir belgemiz var artık. Bu belge, Pardus geliştiricisi adaylarının Pardus kapsamındaki projelerin neler olduğuna, bu projeler hakkında daha fazla bilgi almak için neleri okumaları gerektiğine ve bir Pardus geliştiricisinin neleri biliyor olmasının beklendiğine dair bilgiler sunmayı hedefliyor. Kendisine aşağıdaki bağlantı ile ulaşabilirsiniz:

Pardus Geliştiricisi Adaylarına Tavsiyeler

(Bu belgeye, okumaya ihtiyacı olmayanların da göz atıp önerilerde bulunmalarını rica ediyorum. Belgeyi düzenleyip bilgilerinizle genişletmeniz kadar "şöyle bir kısım da olmalıymış" ya da "belge içinde şöyle bir soruya da yanıt olması gerekirdi" diye söylenmeniz de makbule geçerdi).

Eğer teknik konulara kafa yormadan Pardus'a yardım etmek istiyorsanız ve Wiki kullanmayı biliyorsanız, "bana belgenin adresini ver, ben onu Wiki'ye taşırım" diyorsanız size bir sürprizimiz var. Böyle bir sürpriz'i neden yaptığımızı merak edenler ayrıntıları okyabilirler, fakat doğrudan işe girişmek isteyenler için yardım etmek isteyen bir kişinin ne yapması gerektiğini hemen yazıyorum:

Aşağıdaki liste düzenli olarak güncelleniyor. Hangi belge ile kimsenin ilgilenmediğini ve belgenin orjinalini nerede bulabileceğiniz görebilirsiniz. Eğer herhangi bir belgeyi gözünüze kestirirseniz, sizden istediğimiz şeyi, yani, orjinal adresi verilen belgeyi, burada verdiğim isim ile pardus-wiki.org'a taşımayı kabul edereniz yapmanız gereken şey meren at pardus.org.tr daresine bir e-posta atarak "taşınmayı bekleyen belgeler arasından hangi belgeyi taşımak istediğinizi", "adınızı", "soyadınızı" ve "en sevdiğiniz yemeği" yazmak. Ben de e-postanıza yanıt yazıp günlük girdisini güncelleyeceğim (istenenlerden herhangi birisinin eksik olması kabul edilemez).

Şu ana kadar taşınmış ya da taşınmakta olan belgeler:

Bilişim Okur Yazarı - Uğur Çetin tarafından taşındı (Sn. Çetin'in en sevdiği yemek, makarna).
Kuluçka Dağıtım Seçimi - Uğur Çetin tarafından taşındı.
Proje Ana Sözleşmesi - Mustafa Durmuş tarafından taşındı (Sn. Durmuş'un en sevdiği yemek, kuru fasulye).
Sözlük Kılavuzu - Deniz Silahcılar tarafından taşındı (Sn. Silahcılar'ın en sevdiği yemek, makarna).
Actions API - A. Murat Eren tarafından taşındı (Eren'in en sevdiği yemek, pilav).
ÇOMAR Mimarisi - Emre Sağlam tarafından taşındı (Sn. Sağlam'ın en sevdiği yemek, bamya (biz de inanamadık)).
Pardus Depo Politikası - Deniz Silahcılar tarafından taşındı (Sn. Silahcılar'ın en sevdiği diğer yemek, mantı).
Kaynak Temizleme Kılavuzu - Emre Sağlam tarafından taşındı (Sn. Sağlam'ın en sevdiği yemek, peruvian chicken rotisserie (halâ inanamıyoruz)).
Pardus Açılış Sistemi - Arda Çetin tarafından taşındı (Sn. Çetin'in en sevdiği yemek, balık).
Yeni Geliştirici Kılavuzu - Bahadır Kandemir tarafından taşındı (Sn. Kandemir'in en sevdiği yemek, yeşil mercimek).
Grafik Arayüz Tasarım Kılavuzu - Deniz Silahcılar tarafından taşındı (Sn. Silahcılar'ın en sevdiği diğer yemek, mercimek çorbası).
PiSi Mimarisi - Barış Metin tarafından taşınıyor (Sn. Metin'in en sevdiği yemek, karpa).
Nasıl Yardım Ederim - Çağlar Ateş tarafından taşınıyor (Sn. Ateş'in en sevdiği yemek, zeytinyağlı dolma).

Taşınmayı bekleyen belgeler:

Taşınmayı bekleyen belge yok

Belge üretmenin açık kaynak kodlu projelerin en ciddi problemlerinden birisi olduğuna inanıyorum. Açık kaynak kodlu bir proje olan Pardus'un da bu konuda herhangi bir sıkıntısı olmadığını iddia etmek doğru olmaz.

Geliştiricilerin yoğunlukları ve vakit sıkıntıları yaptıkları iş ile ilgili belge üretmelerini engelliyor. Belge yazacak kadar uygulamayı tanımayı başarmış ve incelemiş birisinin kendisini tutamayıp koda saldırmasının önüne geçilemiyor, bu yüzden uygulamanın geliştiricisi olmayanların belge yazmasını beklemek çok güç oluyor. Bu koşullarda kesinlike belge yazımını, güncellenmesini ve okunmasını mümkün olduğunca kolay hale getirmek gerekiyor ki, zaten zor olan bir süreç korkunç bir hâl almasın.

Pardus projesi olarak belgelerimizi bu güne kadar LyX ile hazırlıyorduk. Geliştirici listesinde de dile getirdiğim gibi, Gürer LyX belgelerimizi web sayfaları ile entegre etmek için güzel ve "çalışan" bir sistem oluşturmuştu zamanında. Fakat bir kaç nedenden ötürü bu sistemi bir türlü etkin bir şekilde kullanamadık.Çünkü belgeler yazıldıktan sonra SVN'e commit ediliyor, belgeyap.py çalıştırılıyor ve sonra da web sitesinin kendisini SVN sunucusundan güncellemesi bekleniyordu. Çok basit ve kolay adımlar olsa da iş belge üretimine gelince bunlar hendek-deve ilişkisi sergilediler.

Biz de belgelerimizi Wiki'ye taşımaya karar verdik, zaten hem kullanıcılar hem de geliştiriciler için bir kaç belgemiz halihazırda wiki'de idi (SSS, PiSi - Hello World, PiSi Paketi Nasıl gibi). Neden tümünü taşımayalımdı (içimizdeki Oğuz Atay sevgisi bambaşka). Birlikte çalışılabilirlik, kategorizasyon, sürüm takibi, yetkilendirme gibi konularda sağladığı kolaylıklar ve Wikipedia ile kendisini ispatlamış olan MediaWiki'nin bize bir sorun çıkarmayacağını düşündük. Ben de boş durmayıp bunu yaparken, kimin en çok hangi yemeği sevdiğini öğrenmenin harika bir fikir olabileceğini düşündüm.

Kaptanlığını Ahmet Aygün'ün yaptığı Wiki'ye belgelerimizi taşıdıktan sonra hem u18a çalışmalarının hem de belgelerin güncellenme işlerinin daha hızlı ve kolay olacağını umuyorum. Wiki'den diğer formatlara dönüşüm ile ilgili de bir kaç hack yaptıktan sonra hiç bir problemimiz kalmayacak muhtemelen...

Barış geliştirici listesine Pardus 1.1'e giden yolda temizlenmesi gereken hataları derleyip toparladığı güzel bir e-posta atmış. Hatalara bakınca bir ya da bir buçuk hafta diyesi geliyor insanın içinden. "Ben de" diyenler bir ucundan tutabilirler. İlla yama hazırlayıp göndermek gerekmiyor, hata raporlarını ayrıntılandırmak hata sahibine yardımcı olmak için ekstra bilgiler göndermek, hatanın CC listesine eklenip gelişmeleri takip etmek ve önerilerde bulunmak da yeteri kadar büyük bir katkı olur. Söylemedi demeyin, Pardus 1.0'ı başarılı bulanlar Pardus 1.1'i çok daha fazla sevecek.

New Orleans'ta havalar sıcak, insanlar zıvanadan çıkmış durumda. En son otomatik silahlarla 5 kişinin güpegündüz öldürülmesi Katrina sonrası alınan güvenlik önlemlerinin zirveye çıkmasına neden olmuş durumda. Bu gün biz karşıdan karşıya geçerken 7-8 tane Hummer askeri araç yol ortasına park etmişti (artık "biz polis ile yetişemiyoruz asker gönderin" moduna girdi vali). Amerikalılar SUV'lerini koltuklarını arkaya yatırıp saklanır vaziyette araç sürerken, Türk olmamızdan mı bilemiyorum, ne Duygu'yu ne de beni pek enterese etmiyor bu gelişmeler (offtopic: sırf bu SUV kullanma delilikleri yüzünden bir ton sopayı hak ediyorlar bence).

Bu arada ben de Neuroscience'ın denizine yelken açmış vaziyette her gün kendimden geçiyorum. Kabaca Retina - Lateral Geniculate Nucleus ve Visual Cortex'i kapsayan ve beyindeki Visual Pathway adı verilen yolda gördüklerimiz ile ilgili projeksiyonların nasıl oluştuğuna dair yapılan araştırmaları ve yazılan makaleleri karıştırıyorum. Bu konudaki gelişmeleri daha sonra aktarırım belki.

Öte yandan şiddetli bir şekilde Pinhole Photography'ye merak saldım geçenlerde. Tam müthiş lensler yapmaya başlamıştım ki elim bir kaza sonucu Nikon D70'imin CCD sensörünü üzecek ve kendimi fotoğraf çekemeyecek hale getirecek bir takım şeyler yapmak zorunda kaldım. Sensörümüzü temizleme ve makinemizi yeniden elde etme çalışmalarımız devam ediyor. Öte yandan Pinhole ile ilgili deneyimlerimi ve fotoğraf ile ilgili görüşlerimi yazacağım yeni bir blogum var artık: http://meren.org/blog/. Ayrıca Barış da "Estetik" konusundaki araştırmalarını bitirince kendisini Fotoğrafı Anlamak isimli büyük projeye bir tarafından sokacağım zorla ;)

Son bir iki haftanın en şaşırtıcı ve sevindirici gelişmelerinden birisi de 15 yıl önceden, taa ilkokul sıralarından kalan ve hep özlediğim bir arkadaşımın, Şafak Şahin'in beni bulmakla kalmayıp üstüne bir de e-posta atması oldu. Ayrıca tam da onun hakkında konuştuğumuz bir gecenin sabahında inbox'ımda bulacağım şekilde atması da hala ne kadar komik bir insan olduğunun kanıtı niteliğinde idi. Şafak'ın e-postasına hatırlatma niyeti ile eklediği not yüzünden gelişen şu diyalogu da eklemeden bitiremeyeceğim bu günlük girdisini, bari bilmeyen kalmasın:

> Not: Okuma bayramında ikimiz de hatırlamak istemediğimiz ama unutmaya
> çalıştıkça hatırladığımız rollerdeydik. (horoz ve balet)

Açıkçası ben senin balet olduğunu unutmuş, hatta benim horoz olduğumu da 
unutmaya yüz tutmuş idim. 19 yıllık emek heba oldu, bir daha denerim artık ;)

Bu horoz mevzusunun gündeme yeniden gelişinin, kısa ömrümün kalan yılları için bir son teşkil etmesini ümit ediyorum.

"Bu belgenin amacı hiç bir iş yapmayan bir uygulamayı PiSi paketi haline getirerek PiSi'nin işleyişi hakkında adım adım bilgi vermeye ve PiSi'nin paket geliştiricisi tarafından görünen yapısı açısından fikir sahibi olunmasını sağlamaya çalışmaktır. Bu belge, okuyacak kişilerin Linux'ta kabuğa ve basit araçlarına aşina olacakları varsayılarak hazırlanmıştır."

İlgilenenler için devamı da burada: http://tr.pardus-wiki.org/NASIL:PiSi_Hello_World

Bu belgeyi artık bu adreste geliştiriyorum. Blog girdisini ise tarihi nedenlerle silmeyeceğim.

Ortalarda derli toplu bir Pardus kurulumu belgesi şu an için olmadığından, herkesin kolaylıkla anlayabileceği bir Pardus kurulum belgesini blog gibi herkesin kolayca ulaşabileceği bir yere koymanın iyi bir fikir olacağını söyledi Duygu hanımlar. Koray Löker ile beraber hazırladığımız minik belge aşağıda. Ayrıca Barış Özyurt efsanesini devam ettirerek bizler için bir kurulum videosu hazırlamış.

Pardus'u edinmek

http://www.uludag.org.tr adresine girdiğinizde Pardus'u nereden indireceğinize dair gerekli bağlantıyı göreceksiniz. Bağlantı yardımıyla Internet'teki dosya arşivimize ulaşır ve hem ISO dosyasını hem de bu dosyanın tam olarak indirildiğini kontrol edebileceğiniz özet bilgi dosyasını indirebilirsiniz (Özet dosyaları genel olarak Internet'ten indirilen verilerin doğru bir şekilde inip inmediğini kontrol edebilmek için kullanılan kriptografik karakter dizisini barındırırlar. Bu işlem kurulum için şart değildir, fakat bu aşama sayesinde yanlış inmiş bir dosya ile gereksiz zaman ve iş gücü kaybının önüne geçilebilir. Ayrıntılı bilgiyi lütfen http://www.uludag.org.tr/sss.html#md5sum adresinden okuyunuz).

CD'ye yazmak

İndirdiğiniz dosyanın doğru indirildiğinden emin olduktan sonra her zaman kullandığınız CD yazıcınız ile yazabilirsiniz. ISO, bir CD dosya sistemi türüdür. CD yazmak için kullandığınız uygulamanın yardım menülerinden ISO dosyalarını yazmak için bilgi alabilirsiniz. Bu dosyayı doğrudan CD içerisinde kopyalar ya da arşiv araçları ile açıp içeriğini CD içerisine yazarsanız bilgisayarı bu CD ile başlatamazsınız (ISO dosyalarının CD'ye yazılması esnasında dikkat edilmesi gerekenleri http://www.uludag.org.tr/sss.html#cd_yazimi adresinden okuyunuz).

Hazırlık

Pardus kurulumuna başlayabilmek için bilgisayarınızın CD'den açılacak şekilde ayarlanmış olması gerekir. Eğer öyle ise Pardus Kurulum CD'sini CD sürücünüz içerisine koyup bilgisayarınızı yeniden başlatmanız Pardus kurulum yardımcısı YALI'nın makul bir açılış süresinin ardından sizi karşılaması için yeterli olacaktır. Eğer bilgisayarınız yeniden başlattığınızda kurulum CD'sinden açılmıyorsa anakartınızın ayarlarını bilgisayarınızı CD'den başlatacak şekilde değiştirmeniz gerekebilir.

Kurulum

Bilgisayarınız CD'den açıldığında karşınıza sistem yükleyicisi çıkar ve kurulum sistemini birkaç dakika içerisinde yükleyerek sizi YALI'ya ulaştırır. YALI ile kurulum süreci boyunca sol üstte kurulumun aşamalarını takip ederken, sağda bulunan bölümde o an gerçekleşen eylemlerle ilgili bilgileri ya da uyarıları okuyabilirsiniz. Pencerenin altındaki oklar da ekranlar arasında dolaşmanıza yardımcı olurlar.

Kurulum yapılmasına onay verdiğinizde disk bölümlendirme ekranına ulaşırsınız. Bu ekranda hangi bölümlendirme yöntemini ve birden fazla sabit diskiniz varsa hangi diske kurulum yapacağınızı belirtebilirsiniz.

Otomatik Bölümlendirme seçeneği, diskin tamamı Pardus'a ayrılarak yapılacak kurulumlar için tasarlanmıştır. DİKKAT: Bu seçeneği tercih ederseniz diskinizdeki bütün bilgiler silinir! Eğer diskin yalnızca bir bölümüne Pardus kurmak istiyorsanız "Hayır, diskimi kendim bölümlendireceğim." seçeneğini tercih etmelisiniz.

Unutmayınız ki Pardus kurulumu ve sonrasındaki normal bir kullanım için yaklaşık 5Gb'lık bir boş disk bölümü yeterli olacaktır.

Disk Bölümlendirme

Bu bölümde disklerinizi ve varsa disk bölümlerinizi görecek, kurulum yapacağınız bölümü seçmekle yetineceksiniz. Kurulum yapılacak disk bölümünü işaretlemek için bölümün üzerine tıklayıp, Düzenle tuşuna basarak Sistem dosyaları seçeneğini kullanmalısınız.

En rahat ve tercih edilen kurulum senaryosu Pardus için ayrılmış bir disk bölümünü daha önceden hazırlamış olmak iken, arzu ederseniz tek parça olan diskinizi kurulum esnasında YALI ile yeniden boyutlandırarak Pardus için gerekli alanı yaratabilirsiniz.

Uygulamaların Kurulumu ve Son

Disk bölümlendirmenin hemen ardından uygulamaların ve gerekli dosyaların -az önce belirlediğiniz disk bölümüne- kurulmaları işlemi başlar. Bilgisayarınızın performansına bağlı olarak süresi değişecek olan bu işlemin bitimi ile kullanıcıların yapılandırılacağı ekran ile karşılaşacaksınız.

İlk olarak Sistem Yöneticisi (kullanıcı adı root olan yetkili kullanıcı) için bir parola belirlemeniz, sonrasında da sistemi kullanacağınız kullanıcı hesabını açmanız beklenir. Sistem Yöneticisi tüm sistem çapında gerekli olan yapılandırmalar, bakım ve benzeri işlemler için gereken yetkiye sahiptir; bu kullanıcı ile grafik masaüstü ortamını açmamalısınız. Ayrıca kullanıcı adı içerisinde Türkçe karakter kullanmamanız gerekir; bu uluslararası standartların bir gerekliliğidir.

Tüm kurulum boyunca yaptıklarınız arasından unutmamanız gereken tek şey bu kullanıcıların parolalarıdır; herkes tarafından tahmin edilemeyecek ve aynı zamanda sizin de unutmayacağınız parolaları tercih etmeniz hem güvenliğiniz için hem de sisteme giriş yapabilmeniz için önemlidir.

YALI'nın son aşaması bilgisayarınıza kurulacak sistem yükleyicisi ile ilgilidir. Eğer sistem yükleyiciler hakkında fikriniz yoksa Pardus'un bir sistem yükleyicisi kurmasına onay vermelisiniz! Bu sayede YALI gerekli düzenlemeleri sizin adınıza yapar. Bu yükleyici, bilgisayarınız açılırken size hangi işletim sisteminiz ile açmak istediğinizi soran bir uygulamadır.

Sonrasında bilgisayarınız yeniden başlatılır: kurulum CD'sini sürücünüzden çıkarmayı unutmayın :)

Açılış ve Pardus'a Merhaba

Eğer her şey yolunda ise, bilgisayarınız tam olarak açıldığında kullanıcı adı ve parolanızı soran bir giriş ekranı ile karşılaşırsınız; Pardus masaüstüne çok az kalmıştır, hatta kendisi bu ekranın hemen arkasındadır.

Kurulum esnasında belirlediğiniz kullanıcılardan birisi ve parolası ile yaptığınız girişin ardından sizi pala bıyıklı Kaptan Masaüstü karşılar ve basit başlangıç yapılandırmalarının ardından TASMA isimli yapılandırma merkezimize gönderir. Pardus'un ne kadar kişiselleştirilebileceğine dair güzel bir deneyim TASMA içerisinde sizi beklemektedir. Aynı zamanda Internet'teki depolarımızdan kolayca yeni uygulama kurmanıza ya da güncellemenize olanak sağlayan PiSi'nin grafik arayüzü de diğer tüm yapılandırmalar gibi yine TASMA içerisindedir.

Pardus'u Kullanmak

Pardus yalnızca bir işletim sistemi değil, on yıllardır tüm dünyada geliştirilen açık kaynak kodlu ve özgür yazılım projelerinin rafine ve entegre edildiği, tespit edilen eksiklerini tamamlamaya yönelik yeni katkılarla kolay kullanılan, Türkçe ile ilgili altyapı sorunları çözülmüş, çeviri kalitesi yükseltilmiş ve tüm masaüstü ihtiyaçlarını karşılamak için hazırlanmış tüm bir çözüm paketidir.

Temel grafik düzenlemeler, anında mesajlaşma, e-posta, haber grupları, ofis paketi, Internet gezgini, tüm müzik ve video dosyalarını oynatabileceğiniz, Internet'ten yapılan canlı yayınları, blog sitelerini takip edebileceğiniz yazılımlarla tüm ihtiyaçlarınızı standart kurulumda çözen Pardus, tüm bu işlemler için yalnızca bir CD ile gelir ve yaklaşık yarım saat içinde kurulur.

Donanımlarınız için hazırlıklıdır, her biri için tek tek sürücü kurmanız gerekmez ve doğal yapısı gereği virüs, trojan, solucan gibi, yazılımlardan et-ki-len-mez :)

Sonrası...

Pardus bilişim dünyasının alışageldiğiniz tarzının dışında, tamamen açık olan bir projedir, dolayısıyla geliştiricilere ve katkıcılara ulaşmanın bir çok yolu vardır:

Bizimle iletişime geçin, http://liste.uludag.org.tr/: Bu adreste Pardus geliştiricileri, katkıcıları ve takipçilerinin üye olduğu bir çok e-posta listesi mevcuttur. Bu listelere üye olarak hem proje ile ilgili gelişmeleri takip edebilir hem de fikirlerinizi paylaşıp projenin gidişatına katkıda bulunabilirsiniz. E-posta listeleri içerikleri ve amaçlarına göre gruplanmıştır, 'uludag' isimli e-posta listesi ise, genel tartışma ve sohbet listesidir. 'pardus-teknik' Pardus ile ilgili sorularınıza yardım alabileceğiniz listedir. Ayrıca geliştiricilerin her birine de doğrudan e-posta ile ulaşabilirsiniz.

Bizi takip edin, http://gezegen.uludag.org.tr/: Web sayfamız dışında geliştiricilerimizin ve katkıcılarımızın günlüklerinin bir araya getirildiği bir sayfadur bu ve bu adresten en güncel en sıcak haberleri alabilir, belki isterseniz bir yardım çağrısına cevap verebilirsiniz.

Hataları bildirin, http://bugs.uludag.org.tr/: Pardus'ta karşılaştığınız hataların bir daha karşınıza çıkmayacak şekilde düzeltilmesi için hata raporlarınızı geliştiricilere ulaştırabileceğiniz hata takip sistemidir.

Forum ya da IRC yoluyla yardım alın, http://pardus-linux.org/: Katkıcılarımız tarafından açılmış resmi olmayan Pardus yardım forumudur. Bu foruma üye olarak sorularınıza yardım alabilirsiniz. Aynı şekilde resmi olmayan sohbet odalarına da irc.freenode.net adresli sunucu üzerinde yaşayan #pardus ve #pardus-devel kanallarından Pardus kullanan insanlara ulaşabilirsiniz.

İyi eğlenceler.

Aşağıdaki bilgiler güncelliğini yitirdi. Bu belgeyi artık bu adreste geliştiriyorum. Blog girdisini ise tarihi nedenlerle silmeyeceğim.

Sizlerden gelen muazzam feedback'ler neticesinde PİSİ Paketi Nasıl isimli minik tutorial'ımızı biraz daha genişletmeye karar verdim. Ayrıca kendisini şu adrese de koydum ki orda kendi kendine gelişsin dursun.

Build ile ilgili bir miktar daha bilgi vermek hem PİSİ'nin işleyişi hem de pspec içerisinde var olan ve yanıtsız kalmış olan bazı kısımlar ile ilgili bilgi sahibi olmanız açısından iyi bir fikir gibi görünüyor. Bir soru ile başlamak ve onun yanıtını vermeye çalışmak bence her zaman iyi bir yöntem olmuştur bir konunun anlatılmasında ve anlaşılmasında. Çünkü bir sorunun yanıtını verebilmek ve verilen yanıtı anlayabilmek için bu yanıt çevresindeki bileşenleri de az çok anlatmak / anlamak gerekir. Tamam, ucuz felsefeyi kesiyor ve konuya giriş yapabilmek amacı ile hazırladığım 5 puanlık uzman sorumuzu Barış Özyurt'a gönderdiğim selamlar eşliğinde soruyorum: "Files tag'ı arasında kalan path tanımlamaları nedir?"

Soru için teşekkürler. Efendim, bunu iyi bir şekilde anlatabilmek için önce PİSİ'nin bir kaynaktan paket oluşturma sürecinden bahsetmek gerek. PİSİ istemcisi, kendisine build komutu bir pspec.xml dosyası ile beraber verildiği zaman özetle ve kısaca aşağıdaki işlemleri yapıyor:

    * Arşiv dosyasını çekiyor ("/var/cache/pisi/archives/" dizinine).

    * Arşiv dosyasını açıyor ("/var/tmp/pisi/paket_adı/work/" dizinine).

    * pspec.xml içerisinde adreslenmiş yamaları kaynağa uyguluyor. Ve burdan itibaren bir süreliğine pspec.xml ile işimiz kalmıyor.

    * actions.py içerisindeki setup fonksiyonu çalıştırılıyor ve inşa öncesi yapılandırma işlemleri gerçekleştiriliyor.

    * actions.py içerisindeki build fonksiyonunu çağırıyor ve uygulamanın kaynak kodu inşa ediliyor..

    * actions.py içerisindeki install fonksiyonunu çağırıyor, -ve film bundan sonra kopuyor-. ;nşa edilmiş olan uygulama için bir kurulum gerçekleşiyor. Fakat bu kurulum gerçek sistem yerine "/var/tmp/pisi/paket_adı/install/" dizininin altına, paketin gerçek sistemdeki görüntüsünü görebileceğiniz şekilde gerçekleşiyor. Hatta bizim aalib örneğimizden gidecek olursak aynen şöyle görünüyor:

meren@pardus /var/tmp/pisi/aalib-1.4_rc4-1/install $ pwd
/var/tmp/pisi/aalib-1.4_rc4-1/install
meren@pardus /var/tmp/pisi/aalib-1.4_rc4-1/install $ ls
usr
meren@pardus /var/tmp/pisi/aalib-1.4_rc4-1/install $ ls usr/
bin  include  lib  share
meren@pardus /var/tmp/pisi/aalib-1.4_rc4-1/install $ ls usr/share/
aclocal  doc  info  man
meren@pardus /var/tmp/pisi/aalib-1.4_rc4-1/install $ ls usr/bin
aafire  aainfo  aalib-config  aasavefont  aatest
meren@pardus /var/tmp/pisi/aalib-1.4_rc4-1/install $ ls usr/include
aalib.h
meren@pardus /var/tmp/pisi/aalib-1.4_rc4-1/install $ 

    * Bu noktadan sonra PİSİ, actions.py ile işini bitirip yine pspec.xml dosyasından alınan bilgilerle bir takım işle yapmaya kaldığı yerden devam ediyor. Burdan sonraki adımlar, pspec.xml dosyası içerisindeki her bir Package tagı için birer birer işletilirken sizin de aklınıza muhtemelen "Biz bir tane Source bir tane de Package tagı gördük, birden fazla Package nerden çıktı?" sorusu takılıyor. Peki, o zaman sonraki adımdan bahsetmeden önce bunu aydınlatalım. PİSİ, Source tagı içerisinde tanımlanan özelliklerdeki bir kaynaktan birden fazla ikili paket üretebiliyor. Kaba hatları ile bir pspec.xml dosyası aşağıdaki gibi görünüyor. İşte Package taglarının altındaki Files tagı altında verilen bilgilerin değeri de bu ayrı ayrı paketlerin oluşturulması sırasında ortaya çıkıyor. Çünkü Files tagı içerisinde verilen bilgi PİSİ'ye, oluşturulacak ikili .pisi paketlerinin içerisine bizim kurulum yaptığımız dizin içerisinde oluşmuş olan hangi dizinlerin ya da hangi dosyaların, hangi sıfatla ekleneceğini anlatıyor. Bu bilgilerin ardından daha önce verdiğim aalib örneğindeki pspec.xml dosyasına baktığınız zaman sıfat konusu da aydınacaktır diye tahmin ediyorum. Şimdi iyice basit şekilde söylemek gerekirse Files tagı şu işe yarıyor: Örneğin bizim uygulamamız inşa edilip install dizinine kurulduğunda ortaya A, B, C ve D klasörleri çıkıyor. Biz A ve C klasörlerinden oluşan bir paket, B ve D klasörlerinden oluşan başka bir paketimiz olsun istiyoruz (diyelimki aalib.pisi ve aalib-doc.pisi gibi iki ayrı paket), işte bu isteğimizi ilgili Package altındaki Files tanımlamaları ile elde ediyoruz. Örneğimizi de verdiğimize göre aslında bu yazı amacına ulaşmış oluyor fakat sonrasında neler olduğundan da bahsetmekten zarar gelmez. Peki. Bu maddeden sonraki maddeleri okurken söyleyeceğim şeylerin her birinin Package tagı altındaki her tanımlı paket için bir kez yapıldıklarını anımsayın lütfen.

 <PISI>
     <Source>
         (...)
     </Source>

     <Package>
         (...)
     </Package>

     .
     .
     .

     <Package>
         (...)
     </Package>
 </PISI>

    * PİSİ burdan sonra pspec.xml içerisindeki Package tagı altında bulunan AdditionalFiles tagında adreslenen dosya varsa kurulum dizini içerisindeki gerekli yerlere kopyalıyor.

    * Paket için files.xml dosyası yaratılıyor. "Bir de files.xml dosyası çıktı başımıza" dediğinizi duyaar gibi oluyorum. Bu dosya, bu hazırlanan paket ile beraber sisteme gelecek olan tüm dosyaların bilgilerinin tutulduğu dosya. Harika bir dosyadır ve size başka paket yöneticilerinin sağlayamadığı bir kolaylığı sağlar. Bu dosya içerisinde var olduğunu söylediğim bilgiler şunlardır: Path (dosyanın nerede duracağı), Type (bu dosyanın ne tür bir dosya olduğu), Size (dosyanın byte cinsinden boyutu), SHA1Sum (dosyanın SHA1 özeti). Böylece siz sisteminizdeki bir paket için "şu paketle gelen tüm config dosyalarını göster" sorgusunu kolayca yapabilirsiniz. Güzide files.xml dosyasından bir girdi örneği verelim de tam olsun bari (buraya kadar okuduğuna dair bana mail atan herkese Coco-Star alacağım):

  (...)
  <File>
      <Path>
          usr/lib/libaa.so.1
      </Path>
      <Type>
          library
      </Type>
      <Size>
          113924
      </Size>
      <SHA1Sum>
          9a32f0a02c49e643a4ece41679bda26a5b3cc066
      </SHA1Sum>
  </File>
  (...)

    * files.xml dosyası da oluşturulduktan sonra sıra metadata.xml dosyasına geliyor. Bu dosya da pspec.xml'in hem Source hem de Package tagları içerisinde kalan bilgilerden derlenmiş olan bir dosyadır ve -adından da tahmin ettiğiniz üzere- oluşturulacak paketin kurulacağı sisteme geldiği zaman iş görecek meta bilgilerini tutar: paketin adı, versiyonu, bağımlılıkları, açıklaması, kurulduğundaki boyutu filan gibi.

    * Son olarak da paket için Files altında tanımlanmış dizinler, metadata.xml dosyası, files.xml dosyası ve varsa yine AdditionalFiles altında adreslenmiş olan ÇOMAR betikleri bir araya getirilip zipleniyor ve ortaya .pisi uzantılı bir kurulabilir paket çıkıyor..

Torunlarınıza anlatacağınız türden bir hikaye değil mi..

Bir yolculuk macerası daha sona erdi ve ben yine evimdeyim.

Son zamanlarda çok sık tekrarlanan bu gidiş gelişler (gece yola çıkıp sabah orda olup yoğun ve yorgun bir gün geçirip o gece yeniden yola çıkıp sabah evde olmalar), otobüslerin huzursuz koltuklarında uyumaya çalışmalar, muavin bey'lerin/bayan'ların "beyfendi" sesleri ile uyanmalar, bir daha -ve kimi zaman 'neyse ki'- yüzü hiç görülmeyecek insanlarla bacak-dirsek-omuz temasından mütevellit istemsiz samimiyetleşmeler, rüyalarda yapılan fakat sonradan hatırlanamayan müthiş tasarımlar, yazılan kodlar, yollar, evler, her şey ne kadar da anlamsız ile biten ucuz monologlar, otobüslerde verilen ucuz kekler, içecekler filan beni bir Tyler Durden yaptı diyesim geliyor ama, abartmanın da bir sınırı olduğunu biliyorum.

Benim evimde olduğumu benden başka bir de sabah bana kapıyı en son svn commit'ini sabaha karşı 04:19'da yapmış olan Çağlar'cığım biliyor. Her zamanki gibi bir şeylerini bir yerlerde unutma konusunda uzman ben'e (tahmin buyurduğunuz üzere anahtarımı unutmuştum yine) kapıyı el yordamı ile açtı, ve yuvarlanarak yatağına geri döndü. Kendisi dün gece ne zamandır yapacağımızı konuştuğumuz şeyi yapmış ve PİSİ'nin ActionsAPI'sini refactor etmiş. Ben de bu yazıdan sonra uykululuk halini üzerimden atıp şu olmadığım günde gelişen olayları yakalamaya çalışacağım.

Güzide şehir Çanakkale'de kıymetli insan Necdet Yücel ile ne zamandır yapmak isteyip de yapamadığım bir şeyi onun da desteği ile yaptık ve uzun uzun sohbet ederek karşılıklı -çok afedersiniz- bira içtik (yani benim için içti denemez, ama olsun; yadsınamaz bir varlık gösterdiğime inanıyorum). Linux Kullanıcıları Derneği'den, Pardus'tan, akademisyenlerden, öğrencilerden, ilimden, irfandan ve daha bir sürü şeylerden konuştuk, vatanı kurtaramadık. Ayrıca, -şu anda adını zikredemeyeceğim bir konu üzerine- bir NASIL (HOWTO) belgesi yazmaya karar verdik; bununla da vatanı kurtaramayacağımız aşikar fakat belki bir iki kişiyi kurtarırız, belli mi olur (buraya not düşüyorum ki unutmayalım).

Serdar Hoca sonunda blog'una bir şeyler yazmış.. Açıkçası Çağlar Bey ile buna pek bir sevindik. Çünkü gördük ki zat-i alilerine blog alışkanlığı kazandırma konusunda verdiğimiz uğraşlar sonunda ilk meyvesini verdi. Bu arada ÇOMAR ile ilgili anlatılacak bir hayli şey birikti, bir ara ben de bir şeyler yazmayı düşünüyorum ÇOMAR ile ilgili uzun uzadıya (cümle içerisinde ne kadar çok 'bir' kullandığım dikkatinizi çekti, biliyorum). Aslan ÇOMAR.

Bu gün Gürer'le servis otobüsünde eve gelirken wireless network'lerin essid'leri ile dalga geçmece oyunu oynuyorduk. Derken Gebze-İstanbul yolunun şu anda neresi olduğunu unuttuğum bir notkasında bu kadar network'ün etki alanında olan bir yerden geçtik. Bir kaç dakika öncesinde Hellsing izlerken zaten bir gariplik olacağı içime doğmuştu (uuu-vaaa, uu-vaaaa).

Geçenlerde major dağıtımların genel özelliklerinden bahseden ve başlangıç kullanıcılarına ışık tutabilmesi açısından faydalı olabileceğini düşündüğüm bir belge yazmanın ne kadar iyi bir şey olacağını düşündüm linux-baslangic listesinde dönen bir tartışmanın ardından.

Öncelikle objektif bir bakış açısı ile örneğin distrowatch gibi sitelerin dağıtımlar hakkında söylediklerini ve editörün yorumlarını ekledikten sonra, o dağıtımları kullanan kişilerin kendi deneyimlerinden oluşan dağıtım ile iligli fikirlerini toparlamaya niyetlendim. Bir kaç kişiye bu konuda bana yazması için ricada bulundum, aradan geçen bir haftanın ardından bir tek Enver Altın yazdı, kendisine teşekkür ederken cevap yazmayanları da bir bir size şikayet etmek istiyorum:

Enver Altın, Debian, ellerine sağlık.
Murat Koç, SuSe, kendisi baya ilgilendi, fakat zaman bulamadı sanırım..
Serdar Köylü, Mandrake, cevap vermedi, kendisini Salı günü boğacağım..
Ali Erdinç Köroğlu, Fedora, dünya umurunda değil kendilerinin.
Onur Küçük, Slackware, henüz bir yanıt dönmedi.
S. Çağlar Onur, Gentoo, henüz bir yanıt dönmedi..

Belgeyi, tek eksiği olan görüşler kısmına sadece Enver'in yazdıklarını ekleyerek yayınlamak işime gelmiyor, yukarda bahsi geçen beylerden ilgi ve alaka bekliyoruz ;)