Pardus: Geçen Bir Yılın Ardından 2006/11/27

Geçen yıl yaklaşık bu zamanlar, Pardus 1.0'ın duyurulmasının ardından geçen bir ayda neler olduğuna dair bir yazı yazmışım. Yazıya göz atarken gördüğüm rakamları bu gün kontrol ettiğimde:

Rakamlardaki farkı görünce geçen bir yıllık süreçte neler olmuş daha ciddi bir şekilde inceleyeyim dedim. İlk önce rasgele bakınırken yavaş yavaş çeşitli kaynaklardan istatistikler derlemeye başladığımı fark ettim. Ardından bu işi merak eden başkalarının da göz atabileceği şekilde, derli toplu yapmaya karar verdim. Neredeyse tüm veriler son 12 aylık dönem olan Aralık 2005 - Kasım 2006 tarihleri arasından (ve isterseniz sizin de ulaşabileceğiniz herkese açık kaynaklardan). Bir yıl önce çıkan ilk kararlı Pardus sürümü sıfırdan ayağa kalkmıştı, şimdi ise ciddi bir kitlenin beklentileri tarafından muhakeme edilecek. Genel Pardus farkındalığındaki yükselişin henüz ilk adımlarını atan bir dağıtım projesi için beraberinde getirdiği riskleri göz ardı etmemek gerekli elbette. Bunu hem büyük bir fırsat, hem de büyük bir sorumluluk olarak görüyorum. Her neyse. İşte çeşitli rakamlar ve yorumlarım.

Her dağıtım projesinin olduğu gibi Pardus'un da belkemiğini oluşturan geliştiricilerimiz ile başlayalım. Geliştirici derken Pardus depolarına erişim yetkisi olan yani Pardus için kod yazan, grafik yapan, hataları kapatan, web sayfalarını güncelleyen, kısaca bu işin yürümesini sağlayan kişilerden bahsediyorum. Son bir yıldaki Pardus geliştiricisi sayısı değişimi aşağıdaki gibi olmuş:

 

Belirtmekte fayda var, yukarıdaki grafikte son bir yıl içerisinde artış trendi ortaya koyan geliştirici sayısının, son aylarda aniden bir yıl önceki değerine düşmesinin nedeni uzun süredir kullanılmayan geliştirici hesaplarının silinmesinden ibaret. Gönül isterdi ki Pardus'u duyurmak için çaba harcayan, bağlantı veren, neler döndüğünü anlamaya çalışan, çeviri yapan, eleştiren, test eden, kritik eden, pardus-wiki'de makale üreten, forumlarda yanıt yazan, arkadaşının bilgisayarına kuran kişilerin de sayılarına ulaşabilmek mümkün olsa idi; ne yazık ki onlar yine istatistiklerde görünmeyecekler (öte yandan hemen aklıma gelen teknoseyir.com, nahnu.org, teknoist.com, inndir.com, pardus-linux.org, pardus-tt.org, pardusdepo.com, pardus-oyun.org, pardus-dergi.org gibi kişi ve oluşumlara ve aklıma şu anda gelmeyen diğerlerine desteklerinden ötürü teşekkür etmek istiyorum).

Geliştiricilerin geliştirme yaptıkları mecralardan en önemlisi, PiSi, ÇOMAR, YALI, gibi özgün yazılım projelerinin kaynak kodlarının yanında, ikon, masaüstü duvar kağıdı, Pardus web sitesi, Pardus sunumları gibi materyallerin de tutulduğu Uludag deposu. Aşağıdaki histogram, son bir yılda Uludag deposuna Pardus geliştiricileri tarafından yapılan gönderimlerin aylara göre değişimini gösteriyor:

 

Geliştiricilerin bir diğer önemli geliştirme mecrası da hiç şüphesiz, paket depoları. Paket depolarındaki paket sayısı, kullanıcıları bir dağıtım ile ilglili en çok ilgilendiren noktalardan birisi. İşte bir yıl öncesinden bu yana aylara göre Pardus devel deposundaki paket sayıları (paket sayısın 1.0 kararlı sürümünden bu yana ikiye katlanmış durumda):

 

Geliştirici demişken, Pardus geliştiricilerinin kendi aralarındaki iletişimleri için kullandıkları, arşivleri açık olan ve gelişmeleri takip etmek isteyenlerin üye olabildiği bir e-posta listesi mevcut. Bu e-posta listesi, geliştirme odaklı problem ve önerilerin tartışıldığı, ortak kararların alındığı bir liste. Son bir yılda Pardus Geliştirici listesine gelen e-postaların aylık değişimi aşağıdaki gibi olmuş:

 

27 kişilik Pardus Geliştiricileri e-posta listesi bu durumda iken, 2700 kişilik Pardus Kullanıcıları e-posta listesinden bahsetmemek olmaz. Son bir yılda Pardus Kullanıcıları e-posta listesinde neler olduğunu gösteren grafik şöyle (bu e-posta listesi Şubat ayında hizmete girmişti):

 

Görüldüğü üzere geliştiricilerin Kasım ayındaki sessizliğinden fırsat bulan sevgili kullanıcılarımız 1600'ün üzerinde mesaj ile listeyi şenlendirmişler. Bir sonraki grafik, geliştiriciler ile kullanıcıların buluştuğu hata takip sistemi ile ilgili. Çoğunuzun bildiği gibi hata takip sistemleri yazılım projelerinin can damarları gibidirler. Kullanıcılar ya da geliştiricilerin raporladığı hatalar geliştiriciler tarafından düzeltilir ya da reddedilir. Aşağıdaki grafikteki kolonlar sırası ile, aylara göre yapılan hata raporu sayısı, düzeltilerek kapatılan hata raporu sayısı ve reddedilerek kapatılan hata raporu sayısını göstermektedir.

 

Kasım ayında gelen hata raporları Pardus Kullanıcıları listesindeki hareketliliği ve Pardus Geliştirici listesindeki suskunluğu pek güzel açıklıyor diye düşünenler çıkabilir. Bilemiyorum. Grafikler incelendiğinde, geliştiriciler tarafından Uludag deposuna yapılan gönderimler ile hata raporları miktarı arasında bir bağlantı olduğunu fark etmek pek de şaşırtıcı olmasa gerek.

Şu ana kadar Pardus'un tanıtımı için ciddi bir kampanya gerçekleşmedi. Evet, Pardus çeşitli basın organları tarafından gündeme getirildi, fakat yine de asıl Pardus tanıtımı, Ali Işıngör'ün kullanıcılarımızdan ve destekçilerimizden rica ettiği gibi profesyonel bir çabadan ziyade gönüllülerin viral olarak Pardus'u duyurması, dilden dile taşıması şeklinde gerçekleşti. Aşağıdaki grafik Pardus'un ulusal basında son bir yılda kaç kez yer aldığını gösteriyor (bu grafik gazetelerde bir şekilde yer alan minicik küpürleri de, iki sayfalık yazı dizilerini de kapsadığı gibi, sayıların gerçek değerlerden biraz daha küçük olma ihtimali de var)(önceki parantez içinde yazanlar da belki şu güne kadarki basın ilişkilerimizdeki başarısızlığımızın bir sonucu olarak yorumlanabilir):

 

Bir sonraki grafik de son bir yılda arama motorlarına "Pardus" yazarak http://www.pardus.org.tr adresine ulaşan kişi sayısını gösteriyor:

 

Yukarıdaki grafikten arama motorlarından gelen insan sayısının son zamanlarda azaldığı görülüyor. Bununla beraber http://www.pardus.org.tr adresinin aldığı isteklerde aynı oranda bir düşüşten bahsetmek söz konusu değil. Yürütülecek gönüllü, viral bir reklam kampanyası ile web sitesine giren insan sayısının yakaladığı yükseliş trendini sürdüreceğini tahmin ediyorum. İşte aylara göre Pardus web sitesine yapılan isteklerin sayısı:

 

Peki. Bir de Google Trends verilerine göre Türkiye'den yapılan aramalarda Pardus'un diğer dağıtımlara göre durumunun 2005 ve 2006 yılında nasıl değiştiğine bir baksak ne görürdük? Google Trends hala geliştirme aşamasında bir uygulama olduğu için verilerine çok fazla güvenmek doğru olmaz. Debian, Ubuntu ve Fedora seçmemde özel bir neden yok. Sadece kullanıcı sayısı itibarı ile onların aramalar içerisinde daha fazla yer alacağını düşündüm.

İlk grafik 2005 yılında Pardus, Debian, Ubuntu ve Fedora kelimelerin aramalarda geçiş sıklığını gösteriyor. Pardus'un ilk Çalışan CD'si ile yakaladığı yükseliş trendi fazla uzun sürmemiş olsa da Kurulan CD'nin çıkmasına doğru aramalar ciddi bir zirve yapmış ve Pardus yılı diğerlerinin önünde bitirmiş (okurlar cümlelerimden bir at yarışı tadı yakalasın istemem, zira amacım kesinlikle Google aramalarının miktarına bakarak dağıtım yarıştırmak değil):

 

2005 yılında Türkiye'den yapılan aramalarda Pardus'un, Debian ve Fedora'nın ziyadesiyle gerisinde olduğu açıkça görünüyor. Fakat Kurulan CD'nin çıkışı ile 2006'ya giren Pardus aramaları yıl boyunca diğerlerinin üzerinde, ya da çok yakınında seyrediyor:

 

Bu noktada bu konuda ne düşündüğümü yazayım: Bu verilerdeki Debian, Ubuntu ve Fedora kullanıcıları zaten bizden. O insanları Pardus kullanmaya ikna etmek gibi bir niyetimiz yok, onlar doğru yolu bulmuşlar. Zaten grafikteklerdeki mavi Pardus çizgisinin o dağıtımlardan değil başka bir yerden gelen kullanıcılar olduğunu düşünüyorum. Bu noktada ben %100 yanılıyor olsam bile, daha önce ortada olmayan, yeni birilerinin işin içine giriyor olduğu aşikâr. Zaten Pardus'un en heyecanlı yeri de bu bence.

Tamam, ben objektif bir insan filan değilim, özgür yazılıma gönül vermiş, onun getireceklerine inanan birisi olarak, olamam da. Fakat şu anda hakikaten çok objektif bir zihin mevkisindeyim ve o halim ile yazıyorum şu paragrafı: Doğruları ile, yanlışları ile Pardus Türkiye'de özgür yazılım ile tanışıklığın lokomotifliğini yapıyor (bkz: Gölcük Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar Sempozyumu (!)). Buna çok kişinin itiraz edeceğini düşünmüyorum (itiraz edenler Basında Pardus sayfalarına baksınlar, yazılanların doğruluğundan değil, "yazılmış olmasından", "duyulmuş olmasından" bahsedelim şimdilik; pratik bir örnek, daha bu akşam TRT2'de Pardus ile ilgili bir program varmış, izleyemediğim için bilemiyorum içeriğini). Ben bu açıdan baktığımda "Hele bir gelsinler, kimin nasıl paylaşacağı kalsın geriye" diyorum kendi kendime ;) Pardus'un başarısının Debian'a da, Fedora'ya da, Ubuntu'ya da, diğer özgür yazılım projelerine de faydalı olacağını görmek zor değil. Beni Pardus ile ilgili en çok heyecanlandıran şey de tam olarak bu.

 

Pardus isminin artık Türkiye'de ciddi bir kitlenin kulağına çalındığını, Pardus'un hatırı sayılır bir kullanıcı kitlesinin bilgisayarlarına girdiğini düşünüyorum, görüyorum. Henüz ikinci kararlı sürümünü çıkartmaya hazırlanan bir proje için bunu bir başarı olarak görmekte, bence bir sakınca yok.

Grafiklere göz gezdirirken ulusal basının desteği ve geliştirici sayımızın dışındaki neredeyse tüm istatistiklerin bir yükseliş trendi yakaladığını gördüm. Bu trendin ulusal basını ve geliştirici adaylarını da etkilemesini dilerim.

Pardus ile ilgili tartışılabilecek bir çok konuda muhakkak "daha iyisi" yapılabilirdi. Acemilikten, deneyimsizlikten dolayı çeşitli hataların yapılmadığını iddia etmek doğru olmaz; zaten kimse "bilgi ve deneyim sahibi olmak ve üretmek için bir geliştirici/katkıcı/kullanıcı ortamı oluşturacağız, bunu yaparken de hiç hata yapmayacağız, yanlış anlamayacağız, yanlış anlaşılmayacağız" demedi. Bununla beraber, bireysel hatalar dışında geldiğimiz güne kadar Pardus projesinde ciddi, kalıcı bir hata yapıldığını düşünmüyorum. Pardus'un ilk günden bu yana değişmemiş olan amacının tutarlılığı ile şu anda gelmekte olan dalganın üzerinde durmayı başaracağına, bunu herkesin yararına kullanabileceğine ve bu başarının tüm camiaya mâl olacağına inanıyorum.